تعداد سکه مهریه مورد قبول دادگاه | سقف قانونی و ضوابط ۱۴۰۳

تعداد سکه های مهریه مورد قبول دادگاه در ایران، به ویژه در سال ۱۴۰۳، اغلب بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده و قاعده ۱۱۰ سکه طلا تعیین می شود. بر این اساس، برای ۱۱۰ سکه اول مهریه، ضمانت اجرای کیفری (مانند جلب و حبس) وجود دارد و مرد موظف به پرداخت آن است، مگر اینکه اعسار وی اثبات شود. مازاد بر ۱۱۰ سکه، صرفاً با اثبات توانایی مالی مرد قابل مطالبه است و ضمانت اجرای کیفری ندارد. این قوانین پیچیدگی های خاص خود را دارند که درک آن ها برای همه افراد جامعه، از زوجین در آستانه ازدواج تا کسانی که با پرونده های مهریه درگیر هستند، بسیار حیاتی است. این مقاله می کوشد تا با بیانی شیوا و تجربه محور، به روشن شدن این ابهامات کمک کند و تصویری جامع از ضوابط و رویه های جاری در این زمینه ارائه دهد.

مهریه، که ریشه های عمیقی در فرهنگ و شرع ایران دارد، در طول سالیان متمادی تحولات بسیاری را پشت سر گذاشته است. از یک نمادینه گری ساده برای آغاز زندگی مشترک، تا پشتوانه ای مالی برای زن در فراز و نشیب های زندگی، و گاه عاملی برای اختلافات و چالش های حقوقی، مهریه همواره موضوعی بحث برانگیز بوده است. درک درست قوانین و ضوابط مربوط به مهریه برای هر دو طرف رابطه زناشویی، نه تنها می تواند از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کند، بلکه مسیری روشن تر برای مدیریت انتظارات و حقوق فراهم می آورد.

مهریه، پشتوانه یا چالش؟ نگاهی به ضوابط جاری در ۱۴۰۳

مهریه در عقد ازدواج، نمادی از تعهد و پشتوانه ای برای زن محسوب می شود. از دیرباز، این سنت در فرهنگ ما جایگاه ویژه ای داشته و بسیاری آن را ضامن امنیت خاطر زن در زندگی مشترک می دانند. با این حال، در دهه های اخیر، به ویژه با نوسانات اقتصادی و افزایش ارزش سکه، مهریه های سنگین به جای آنکه پشتوانه ای محکم باشند، گاه خود به چالش های بزرگی برای زوجین تبدیل شده اند. این تحولات باعث شده تا قوانین مربوط به مهریه نیز دستخوش تغییر و تفسیر شوند و هر سال ابهامات جدیدی در خصوص سقف های قانونی و نحوه مطالبه مهریه مطرح شود.

در سال های اخیر، زوجین بسیاری با واقعیت های جدیدی در خصوص مهریه روبرو شده اند. تعیین مهریه های بالا در زمان عقد، بدون در نظر گرفتن توانایی مالی مرد در آینده، می تواند به معضلات حقوقی و مالی جدی منجر شود. از طرف دیگر، زن نیز در صورت بروز اختلاف، نیاز دارد تا از حقوق خود و نحوه مطالبه مهریه آگاه باشد. این وضعیت، لزوم اطلاع رسانی دقیق و به روز درباره قوانین مهریه را دوچندان می کند تا افراد با دید بازتری وارد زندگی مشترک شده و یا در صورت لزوم، حقوق خود را پیگیری کنند. در چنین شرایطی، آگاهی از جزئیات قوانین مربوط به مهریه، می تواند نقش کلیدی در حفظ آرامش و ثبات زندگی ایفا کند.

سقف قانونی مهریه مورد پذیرش دادگاه: قاعده ۱۱۰ سکه در ۱۴۰۳

یکی از مهم ترین بخش ها در بحث مهریه، درک مفهوم «سقف قانونی مهریه مورد پذیرش دادگاه» است. بسیاری از افراد تصور می کنند که دادگاه تنها ۱۱۰ سکه از مهریه را به رسمیت می شناسد، اما این تصور کاملاً دقیق نیست. آنچه در قانون اهمیت دارد، «ضمانت اجرای کیفری» برای مهریه است، نه سقف خود مهریه. به این معنا که هر مقداری که به عنوان مهریه تعیین شود، یک دین قانونی بر ذمه مرد است؛ اما اجرای آن، به ویژه از حیث بازداشت یا حبس، دارای محدودیت هایی است که در ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده به آن اشاره شده است.

ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده بیان می دارد که اگر مهریه در زمان وقوع عقد تا یکصد و ده سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده (۲) قانون اجرای محکومیت های مالی است. این یعنی برای ۱۱۰ سکه اول، اگر مرد توانایی پرداخت نداشته باشد، زن می تواند درخواست جلب او را بکند و مرد تا زمان اثبات اعسار یا پرداخت، ممکن است با بازداشت روبرو شود. این بخش از قانون، به زن این امکان را می دهد که تا سقف ۱۱۰ سکه، از ضمانت اجرای کیفری برای مطالبه مهریه خود استفاده کند.

اما مسئله زمانی پیچیده تر می شود که مهریه بیش از ۱۱۰ سکه باشد. در خصوص مازاد بر این مقدار، «فقط ملائت زوج ملاک پرداخت است». این به آن معناست که برای سکه های بالاتر از ۱۱۰ عدد، دیگر امکان جلب و حبس مرد وجود ندارد و زن باید اثبات کند که مرد توانایی مالی (ملائت) پرداخت این مقدار اضافه را دارد. دادگاه در این موارد، تنها در صورتی مرد را به پرداخت مازاد بر ۱۱۰ سکه محکوم می کند که زن بتواند اموال یا درآمد قابل توجهی از مرد را شناسایی و به دادگاه معرفی کند.

در واقع، مهریه هر اندازه که باشد، یک دین شرعی و قانونی بر عهده مرد است؛ اما ضمانت اجرای کیفری (جلب و حبس) صرفاً برای ۱۱۰ سکه اول اعمال می شود و برای مازاد بر آن، زن باید توانایی مالی مرد را اثبات کند.

یک مثال عملی برای روشن شدن این مفهوم می تواند مفید باشد: اگر مهریه خانمی ۲۰۰ سکه بهار آزادی باشد و او برای مطالبه مهریه خود اقدام کند، دادگاه ابتدا مرد را به پرداخت ۲۰۰ سکه محکوم می کند. اگر مرد نتواند این ۲۰۰ سکه را یکجا بپردازد و دادخواست اعسار دهد، دادگاه اقساط را تعیین می کند. در این حالت، برای ۱۱۰ سکه اول، اگر مرد اقساط را پرداخت نکند، ممکن است حکم جلب او صادر شود و به زندان بیفتد. اما برای ۹۰ سکه باقی مانده (مازاد بر ۱۱۰ سکه)، حتی اگر مرد اقساط را نپردازد، حکم جلب صادر نمی شود و زن تنها از طریق توقیف اموال یا سایر روش های حقوقی می تواند برای وصول آن اقدام کند. این موضوع به این معنی نیست که تعیین مهریه بیش از ۱۱۰ سکه غیرقانونی است؛ بلکه صرفاً روش های اجرایی و ضمانت های آن متفاوت خواهد بود.

طرح قانون مهریه ۱۴ سکه در سال ۱۴۰۳: واقعیت یا گمانه زنی؟

بحث «طرح قانون مهریه ۱۴ سکه» یکی از پرحاشیه ترین و مهم ترین موضوعات حقوقی در سال های اخیر بوده که بسیاری از زوجین و خانواده ها را با پرسش ها و ابهامات زیادی روبرو کرده است. در خصوص وضعیت این طرح در سال ۱۴۰۳، باید به صراحت بیان شود که این پیشنهاد تاکنون به تصویب نهایی مجلس شورای اسلامی نرسیده و جنبه قانونی پیدا نکرده است. آنچه مطرح شده، در حد یک «طرح» یا «پیشنهاد» بوده که هدف آن کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری مهریه از ۱۱۰ به ۱۴ سکه است، اما هنوز در حال بررسی و رایزنی در نهادهای قانون گذار است.

ماهیت این طرح این است که با هدف کاهش جمعیت زندانیان مهریه و تسهیل ازدواج، سقف ضمانت اجرای کیفری (جلب و حبس) برای مهریه به ۱۴ سکه تمام بهار آزادی کاهش یابد. به این ترتیب، اگر این طرح تصویب شود، برای مهریه های بیش از ۱۴ سکه، مرد دیگر به دلیل عدم پرداخت مهریه به زندان نخواهد افتاد و وصول مازاد بر ۱۴ سکه صرفاً از طریق توقیف اموال و اثبات توانایی مالی او (مانند مهریه های بیش از ۱۱۰ سکه در قانون فعلی) امکان پذیر خواهد بود.

یکی دیگر از جنبه های پیشنهادی در این طرح، موضوع «مالیات بر مهریه های بیش از ۱۴ سکه» است. این پیشنهاد مطرح شد که برای جلوگیری از تعیین مهریه های سنگین و تشویق به مهریه های متعارف تر، بر مهریه هایی که از سقف ۱۴ سکه فراتر می روند، مالیات اعمال شود. این ایده نیز در مراحل اولیه بررسی است و هنوز به قانون تبدیل نشده است. هدف از این نوع تدابیر، سوق دادن جامعه به سمت ازدواج های پایدارتر با پشتوانه های عاطفی و اجتماعی محکم تر، به جای تکیه صرف بر پشتوانه مالی مهریه است.

آخرین اخبار و تحولات مربوط به این طرح حاکی از آن است که این پیشنهاد با مخالفت هایی، به ویژه از سوی فراکسیون زنان در مجلس و برخی صاحب نظران حقوقی، روبرو شده است. منتقدان بر این باورند که کاهش سقف ضمانت اجرایی مهریه می تواند به تضعیف حقوق زنان و کاهش امنیت اقتصادی آنان منجر شود، در حالی که موافقان آن را گامی در جهت حل معضلات اجتماعی و قضایی مربوط به مهریه می دانند. این اختلاف نظرها موجب شده تا فرآیند تصویب این طرح با کندی پیش برود و تا به امروز به نتیجه قطعی نرسیده باشد. بنابراین، برای هرگونه اقدام حقوقی در خصوص مهریه در سال ۱۴۰۳، قانون ۱۱۰ سکه همچنان معیار اصلی و معتبر است.

تمایز مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه: ابعاد حقوقی و اجرایی

نوع مهریه، چه عندالمطالبه باشد و چه عندالاستطاعه، تأثیر بسزایی در نحوه مطالبه و وصول آن دارد و درک این تفاوت ها برای هر دو طرف، بسیار حیاتی است. این دو اصطلاح حقوقی، رویکردهای متفاوتی را در زمان مطالبه مهریه به وجود می آورند و می توانند مسیر رسیدگی به پرونده های مهریه را کاملاً تغییر دهند.

تعریف دقیق مهریه عندالمطالبه و آثار حقوقی آن

مهریه عندالمطالبه به مهریه ای گفته می شود که زن به محض جاری شدن عقد نکاح دائم، حق مطالبه و دریافت آن را پیدا می کند. در این نوع مهریه، زن می تواند هر زمان که بخواهد، حتی بدون نیاز به طلاق یا بروز هیچ اختلافی، مهریه خود را از مرد درخواست کند. مرد نیز مکلف است بلافاصله یا در اسرع وقت، نسبت به پرداخت آن اقدام نماید. یکی از مهم ترین آثار حقوقی مهریه عندالمطالبه، این است که اگر مرد توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد، زن می تواند اموال او را توقیف کرده یا در صورت رعایت سقف ۱۱۰ سکه، درخواست جلب و حبس او را بدهد. در این شرایط، بار اثبات عدم توانایی مالی (اعسار) بر عهده مرد است و او باید مدارک و دلایل خود را به دادگاه ارائه دهد. بسیاری از زوجین که زندگی مشترکشان به بن بست می رسد، با این نوع مهریه روبرو هستند که زن می تواند از طریق اداره ثبت اسناد یا دادگاه، مطالبه مهریه خود را پیگیری کند.

تعریف دقیق مهریه عندالاستطاعه و شرایط اثبات توانایی مرد

در مقابل، مهریه عندالاستطاعه نوعی از مهریه است که وصول آن منوط به اثبات توانایی مالی (استطاعت) مرد توسط زن است. یعنی زن تنها زمانی می تواند مهریه خود را مطالبه کند که ثابت کند مرد دارای اموال یا درآمد کافی برای پرداخت مهریه است. در این نوع مهریه، بار اثبات بر عهده زن قرار دارد و او باید مدارک و مستنداتی را به دادگاه ارائه دهد که نشان دهنده ملائت و توانایی مالی مرد باشد. اگر زن نتواند چنین اثباتی کند، حتی اگر مرد دارای اموال پنهانی باشد، عملاً مطالبه مهریه دشوار خواهد شد. این نوع مهریه برای جلوگیری از حبس مردان بی بضاعت و کاهش بار پرونده های قضایی طراحی شده است و می تواند تا حدودی از چالش های حقوقی بعدی بکاهد، اما در عین حال، مسیری طولانی تر و پیچیده تر برای زن جهت وصول مهریه ایجاد می کند.

تاثیر نوع مهریه (عندالمطالبه/عندالاستطاعه) بر روند مطالبه و اجرا

تأثیر این دو نوع مهریه بر روند مطالبه و اجرا قابل توجه است. در مهریه عندالمطالبه، زن دست بازتری برای پیگیری و اعمال فشار قانونی دارد، در حالی که در مهریه عندالاستطاعه، زن باید خود را برای یک فرآیند پیچیده تر و با بار اثبات بیشتر آماده کند. این تفاوت ها می تواند در تصمیم گیری زوجین برای تعیین نوع مهریه در ابتدای زندگی مشترک یا در رویارویی با چالش های حقوقی، نقش حیاتی ایفا کند. در ادامه، تفاوت های کلیدی این دو نوع مهریه در یک جدول خلاصه شده است.

ویژگی	مهریه عندالمطالبه	مهریه عندالاستطاعه
زمان مطالبه	هر زمان پس از عقد	فقط با اثبات توانایی مالی مرد
بار اثبات	اثبات اعسار بر عهده مرد است.	اثبات توانایی مالی مرد بر عهده زن است.
ضمانت اجرای کیفری (جلب و حبس)	برای ۱۱۰ سکه اول در صورت عدم پرداخت	ندارد
توقیف اموال	امکان توقیف اموال به محض مطالبه	پس از اثبات توانایی مالی مرد و محکومیت
پیچیدگی فرآیند	نسبتاً ساده تر برای زن	پیچیده تر و زمان برتر برای زن

رویه های مطالبه مهریه: از اجرای ثبت تا دادگاه خانواده در سال ۱۴۰۳

هنگامی که زن تصمیم به مطالبه مهریه می گیرد، دو مسیر اصلی پیش روی او قرار دارد: اقدام از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی و یا طرح دعوا در دادگاه خانواده. هر کدام از این روش ها دارای مزایا و معایب خاص خود هستند و انتخاب بهترین مسیر، اغلب به شرایط پرونده، نوع مهریه و وجود یا عدم وجود اموال مشخص از مرد بستگی دارد. آشنایی با این رویه ها می تواند به زن کمک کند تا با دید بازتری مسیر قانونی خود را انتخاب کند.

مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت

مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت، روشی است که در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. اگر عقدنامه ازدواج رسمی باشد و مهریه نیز در آن ثبت شده باشد، زن می تواند با مراجعه به دفتر ازدواج و طلاق که سند ازدواج در آن ثبت شده، درخواست صدور اجرائیه مهریه کند. پس از صدور اجرائیه، پرونده به اداره اجرای ثبت ارسال می شود.

• مزایا و معایب:

  یکی از اصلی ترین مزایای این روش، سرعت نسبتاً بالاتر آن نسبت به فرآیند دادگاهی است، به خصوص اگر مرد دارای اموال مشخص و قابل توقیف باشد. همچنین، هزینه دادرسی در ابتدا کمتر از دادگاه است. اما این روش معایبی نیز دارد؛ از جمله اینکه فقط برای مهریه عندالمطالبه کاربرد دارد و در صورت نیاز به اثبات اعسار مرد یا درگیری های حقوقی پیچیده، نمی تواند کارساز باشد. علاوه بر این، اداره ثبت امکان جلب یا حبس مرد را ندارد و فقط می تواند اموال او را توقیف کند. همچنین، در حال حاضر، تمامی مهریه را نمی توان از طریق ثبت مطالبه کرد و تنها در صورتی که مرد اموال قابل توقیف داشته باشد، این روش مفید خواهد بود.

• مدارک لازم و روند اجرایی:

  برای شروع این فرآیند، زن به اصل سند ازدواج، شناسنامه و کارت ملی نیاز دارد. پس از ارائه درخواست، اداره ثبت نامه ای به بانک مرکزی ارسال می کند تا حساب های بانکی مرد را شناسایی کند و همچنین از طریق سازمان ثبت اسناد و املاک، اموال منقول و غیرمنقول او را استعلام می گیرد. اگر اموالی یافت شود، توقیف شده و جهت مزایده برای وصول مهریه اقدام می شود.

مطالبه مهریه از طریق دادگاه

در بسیاری از موارد، به ویژه زمانی که اموال مشخصی از مرد در دسترس نیست، یا مهریه از نوع عندالاستطاعه است، و یا پیچیدگی های حقوقی خاصی در پرونده وجود دارد، مطالبه مهریه از طریق دادگاه خانواده ضروری می شود.

• چه زمانی نیاز به دادگاه است؟

  زمانی که زن نمی تواند از طریق اجرای ثبت به حقوق خود برسد، یا مرد دادخواست اعسار داده است، و یا مهریه عندالاستطاعه است و زن باید توانایی مالی مرد را اثبات کند، مسیر دادگاه خانواده انتخاب می شود. دادگاه این امکان را دارد که به تمامی ابعاد پرونده رسیدگی کرده و حکم متناسب صادر کند.

• مراحل تقدیم دادخواست مهریه:

  زن باید با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی الکترونیک، دادخواست مطالبه مهریه را تقدیم کند. این دادخواست شامل اطلاعات زوجین، میزان مهریه و تقاضای مطالبه آن است. پس از ثبت دادخواست، پرونده به دادگاه خانواده ارجاع داده شده و طرفین برای جلسات دادرسی دعوت می شوند. در این جلسات، قاضی به اظهارات و دلایل هر دو طرف گوش داده و بر اساس مستندات، رأی صادر می کند.

• نقش تامین خواسته و توقیف اموال:

  یکی از اقدامات مهمی که زن می تواند در ابتدای فرآیند دادگاهی انجام دهد، درخواست «تأمین خواسته» است. با این درخواست، زن می تواند قبل از صدور حکم نهایی، اموال مرد را توقیف کند تا از انتقال آنها جلوگیری شود. این اقدام می تواند شانس وصول مهریه را به طور چشمگیری افزایش دهد، زیرا مرد دیگر نمی تواند اموال خود را پنهان یا منتقل کند.

دادخواست اعسار مهریه: راهکاری برای زوجین با توان مالی محدود

با توجه به قیمت های بالای سکه در سال ۱۴۰۳ و نوسانات اقتصادی، بسیاری از مردان با چالش پرداخت مهریه به صورت یکجا مواجه هستند. در چنین شرایطی، قانون راهکاری به نام دادخواست اعسار مهریه را پیش بینی کرده است. این دادخواست به مردان این امکان را می دهد که با اثبات عدم توانایی مالی خود، مهریه را به صورت قسطی پرداخت کنند و از تبعات قانونی عدم پرداخت، مانند حبس، جلوگیری نمایند.

اعسار چیست و چه کسانی می توانند درخواست دهند؟

اعسار در لغت به معنای ناتوانی و در اصطلاح حقوقی، به معنای عدم دسترسی به اموال یا درآمد کافی برای پرداخت بدهی هاست. دادخواست اعسار مهریه توسط مردی به دادگاه تقدیم می شود که به پرداخت مهریه محکوم شده است اما توانایی پرداخت آن را به صورت یکجا یا حتی اقساط سنگین ندارد. هر مردی که به پرداخت مهریه محکوم شده و مدعی عدم توانایی مالی است، می تواند این دادخواست را تقدیم کند، اما اثبات آن بر عهده خود اوست.

مراحل و مدارک لازم برای دادخواست اعسار

مراحل تقدیم دادخواست اعسار به این صورت است که ابتدا مرد باید پس از محکومیت به پرداخت مهریه، ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ اجراییه، دادخواست اعسار خود را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کند. مدارک لازم برای این دادخواست شامل موارد زیر است:

1. کپی برابر اصل حکم محکومیت به پرداخت مهریه.
2. لیست کامل اموال و دارایی های خود (اعم از منقول و غیرمنقول، وجه نقد، سپرده بانکی و…).
3. لیست کامل بدهی ها و تعهدات مالی خود.
4. معرفی حداقل دو شاهد که از وضعیت مالی مرد اطلاع کامل دارند و می توانند شهادت دهند که او توانایی پرداخت مهریه را ندارد. این شهود باید در دادگاه حاضر شده و شهادت دهند.
5. مدارکی دال بر میزان درآمد (مانند فیش حقوقی)، وضعیت شغلی و هزینه های زندگی.

دادگاه پس از بررسی مدارک و شنیدن شهادت شهود، و همچنین استعلام از نهادهای مربوطه (مانند اداره ثبت اسناد، بانک مرکزی، اداره راهور و…) در مورد اموال مرد، تصمیم گیری می کند.

تأثیر پذیرش اعسار بر نحوه پرداخت مهریه (اقساطی شدن)

در صورتی که دادگاه دادخواست اعسار مرد را بپذیرد، حکم به اقساطی شدن مهریه صادر می شود. این به معنای آن است که مهریه به جای پرداخت یکجا، در قالب اقساط ماهیانه یا دوره ای و با تعیین مبلغ پیش پرداخت، توسط مرد پرداخت خواهد شد. این حکم، فشار مالی را از روی مرد برمی دارد و به او فرصت می دهد تا با توجه به توان مالی خود، دین مهریه را ادا کند. البته این به معنی بخشیده شدن مهریه نیست و زن همچنان صاحب تمامی مهریه خود است، اما نحوه وصول آن تغییر می کند.

نحوه تعیین اقساط توسط دادگاه (تاثیر توان مالی، حقوق و دارایی ها)

دادگاه در تعیین مبلغ اقساط، تمامی جوانب مالی زندگی مرد را در نظر می گیرد. عواملی مانند حقوق و درآمد ماهیانه، تعداد افراد تحت تکفل، هزینه های ضروری زندگی، و هرگونه دارایی یا بدهی دیگر، همگی در تعیین مبلغ قسط مهریه تأثیرگذار هستند. هدف دادگاه، تعیین قسطی است که هم مرد توانایی پرداخت آن را داشته باشد و هم زن به تدریج به حقوق خود برسد. این فرآیند گاهی نیازمند کارشناسی دقیق از سوی دادگاه و حتی ارائه گزارش مالی توسط مرد است تا تصمیمی عادلانه اتخاذ شود.

تجربه نشان می دهد که در بسیاری از پرونده ها، تعیین اقساط مهریه یک فرآیند چالش برانگیز است، زیرا زن معمولاً به دنبال دریافت هرچه سریع تر مهریه خود است و مرد نیز به دنبال حداقل کردن فشار مالی. در این میان، نقش قاضی در برقراری تعادل و صدور حکمی که منافع هر دو طرف را تا حد ممکن تأمین کند، بسیار پررنگ است.

ضوابط جدید جلب و حبس در پرونده های مهریه (۱۴۰۳)

یکی از نگرانی های اصلی برای مردان در پرونده های مهریه، بحث جلب و حبس است. این موضوع در سالیان اخیر تغییرات زیادی داشته و درک ضوابط ۱۴۰۳ برای هر دو طرف دعوا حیاتی است. قانون گذار تلاش کرده تا با حفظ حقوق زن، از حبس های بی رویه مردان که منجر به از هم پاشیدگی خانواده ها و آسیب های اجتماعی می شود، جلوگیری کند.

شرایط صدور حکم جلب برای مهریه

حکم جلب (یا دستور بازداشت) برای مهریه تنها در شرایط خاصی صادر می شود. همانطور که پیشتر اشاره شد، بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، ضمانت اجرای کیفری (جلب و حبس) صرفاً برای ۱۱۰ سکه اول مهریه اعمال می شود. یعنی اگر مهریه ۱۱۰ سکه یا کمتر باشد و مرد با وجود توانایی مالی از پرداخت آن خودداری کند، یا پس از تعیین اقساط، بدون عذر موجه سه قسط متوالی را نپردازد، زن می تواند درخواست صدور حکم جلب او را بکند.

نکته مهم این است که پس از اثبات اعسار مرد و تقسیط مهریه، حکم جلب تنها در صورت عدم پرداخت اقساط صادر می شود. در واقع، اگر مردی دادخواست اعسار دهد و دادگاه آن را بپذیرد و مهریه را قسط بندی کند، تا زمانی که اقساط را به موقع پرداخت می کند، حکم جلب او صادر نخواهد شد. اما اگر مرد از پرداخت اقساط خودداری کند، زن می تواند برای هر سه قسط معوقه، درخواست حکم جلب دهد. این فرآیند به منظور ایجاد تعادل بین حق زن و شرایط مالی مرد طراحی شده است.

مدت زمان حبس و شرایط آزادی

مدت زمان حبس برای مهریه، بسته به شرایط و میزان بدهی، می تواند متغیر باشد. هدف از حبس در پرونده های مهریه، صرفاً برای تحت فشار قرار دادن مرد جهت پرداخت بدهی است و نه مجازات. بنابراین، به محض پرداخت بدهی یا ارائه تضمین کافی، مرد از زندان آزاد می شود.

در مواردی که مرد به دلیل عدم پرداخت مهریه (تا سقف ۱۱۰ سکه) یا عدم پرداخت اقساط، بازداشت می شود، راه هایی برای آزادی وجود دارد:

• پرداخت مهریه یا اقساط معوقه: اصلی ترین راه، پرداخت کامل مبلغ مهریه یا اقساطی است که به دلیل آن بازداشت شده است.
• رضایت زن: در صورت رضایت زن برای آزادی مرد، حتی بدون پرداخت بدهی، مرد آزاد خواهد شد.
• پذیرش اعسار مجدد یا تعدیل اقساط: اگر مرد پس از بازداشت، بتواند مجدداً اعسار خود را اثبات کند یا درخواست تعدیل اقساط دهد و دادگاه آن را بپذیرد، می تواند آزاد شود.
• معرفی کفیل یا وثیقه: در برخی موارد، دادگاه ممکن است با معرفی کفیل معتبر یا تودیع وثیقه مناسب، موافقت با آزادی موقت مرد را تا زمان تعیین تکلیف نهایی، صادر کند.

تاثیر عدم پرداخت اقساط بر حکم جلب

عدم پرداخت اقساط مهریه، یکی از دلایل اصلی صدور مجدد حکم جلب برای مردانی است که مهریه آن ها قسط بندی شده است. تجربه نشان می دهد که بسیاری از مردان پس از تقسیط مهریه، تصور می کنند که دیگر نگرانی بابت جلب ندارند، اما این تصور نادرست است. اگر مرد سه قسط متوالی را پرداخت نکند، زن می تواند با مراجعه به دادگاه، درخواست صدور حکم جلب مجدد را برای او بدهد. این فرآیند می تواند تا زمان تسویه کامل مهریه (حداقل ۱۱۰ سکه) ادامه یابد، مگر اینکه مرد بتواند با اثبات تغییر شرایط مالی خود، درخواست تعدیل اقساط یا اعسار مجدد را مطرح کند. این ضوابط به زن این امکان را می دهد که حتی پس از تقسیط، پیگیر حقوق خود باشد و در صورت تخلف مرد، اقدامات قانونی لازم را انجام دهد.

محاسبه مهریه به نرخ روز و سایر ملاحظات حقوقی

مهریه، چه عندالمطالبه و چه عندالاستطاعه، با توجه به گذر زمان و تورم، همواره ارزش ثابتی ندارد. به همین دلیل، یکی از مسائل مهم در پرونده های مهریه، نحوه محاسبه آن به نرخ روز است که می تواند تأثیر چشمگیری بر مبلغ نهایی قابل دریافت یا پرداخت داشته باشد. علاوه بر آن، سوالات دیگری نیز در مورد مهریه مطرح می شود که لازم است به آن ها پاسخ داده شود.

آیا می توان مهریه را به نرخ روز محاسبه کرد؟

بله، محاسبه مهریه به نرخ روز یکی از حقوق زن است و قانون گذار آن را پیش بینی کرده است. بر اساس ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، مهریه به محض وقوع عقد، ملک زن می شود و او می تواند هر نوع تصرفی در آن کند. با توجه به نوسانات اقتصادی و کاهش ارزش پول ملی، اگر مهریه وجه نقد یا سکه باشد، ارزش آن باید بر اساس شاخص بانک مرکزی و نرخ تورم، به نرخ روز محاسبه و پرداخت شود. این محاسبه توسط کارشناسان دادگستری انجام می شود و هدف آن، حفظ ارزش واقعی مهریه است که در زمان عقد تعیین شده بود. این امر به ویژه برای مهریه هایی که سال ها پیش تعیین شده اند و در حال حاضر ارزش سکه یا وجه نقد بسیار افزایش یافته است، اهمیت پیدا می کند.

تعدیل مهریه یعنی چه و در چه شرایطی قابل اعمال است؟

تعدیل مهریه به معنای درخواست تغییر در میزان اقساط مهریه از سوی مرد است. اگر مردی به پرداخت مهریه به صورت اقساطی محکوم شده باشد و پس از مدتی، به دلیل تغییرات چشمگیر در وضعیت مالی خود (مانند کاهش درآمد، از دست دادن شغل، یا افزایش هزینه های زندگی به دلیل بیماری یا تولد فرزند)، نتواند اقساط تعیین شده را پرداخت کند، می تواند مجدداً از دادگاه درخواست تعدیل اقساط را بنماید. دادگاه با بررسی مستندات و وضعیت مالی جدید مرد، می تواند مبلغ یا دوره پرداخت اقساط را تغییر دهد. این فرآیند برای حفظ توانایی مالی مرد و جلوگیری از حبس مجدد او پیش بینی شده است.

اگر مرد اموالی به نام خود نداشته باشد، زن چگونه می تواند مهریه خود را بگیرد؟

یکی از چالش های رایج برای زنان، زمانی است که مرد هیچ مالی به نام خود ندارد یا تمامی اموال خود را به نام دیگری منتقل کرده است. در این شرایط، زن همچنان می تواند مهریه خود را مطالبه کند، اما مسیر پیچیده تری در پیش خواهد داشت.

• توقیف حقوق یا مستمری: اگر مرد شاغل باشد، زن می تواند درخواست توقیف قسمتی از حقوق یا مستمری او را بکند. معمولاً دادگاه تا یک چهارم حقوق مرد را برای پرداخت مهریه توقیف می کند.
• استفاده از قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی: این قانون به زن اجازه می دهد تا در صورت احراز انتقال صوری اموال توسط مرد برای فرار از پرداخت مهریه، ابطال آن معاملات را از دادگاه بخواهد. البته اثبات صوری بودن معامله دشوار است و نیاز به مدارک قوی دارد.
• اثبات اموال پنهان: زن می تواند با تحقیق و ارائه دلایل به دادگاه، اموال پنهان مرد را (مانند سهام شرکت ها، حساب های بانکی مخفی، یا اموالی که به نام بستگان نزدیک اوست) اثبات و درخواست توقیف آن ها را کند.
• حبس (برای ۱۱۰ سکه): در نهایت، اگر مرد هیچ مالی نداشته باشد و اعسار او نیز پذیرفته نشود (یا اگر اعسار پذیرفته شده ولی اقساط را پرداخت نکند)، زن می تواند برای ۱۱۰ سکه اول درخواست جلب و حبس او را بکند.

آیا فوت یکی از زوجین بر مهریه تاثیر دارد؟

بله، فوت یکی از زوجین بر مهریه تأثیرگذار است اما باعث از بین رفتن مهریه نمی شود.

• فوت زن: در صورت فوت زن قبل از دریافت مهریه، مهریه او به عنوان بخشی از ماترک (ارث) او محسوب می شود و ورثه زن (شامل پدر، مادر، فرزندان و همسرش) می توانند آن را از مرد مطالبه کنند. سهم هر یک از ورثه بر اساس قوانین ارث تعیین می شود.
• فوت مرد: در صورت فوت مرد، مهریه زن به عنوان یک بدهی ممتاز از ترکه (اموال به جای مانده از متوفی) او پرداخت می شود. یعنی زن قبل از تقسیم ارث بین سایر ورثه، مهریه خود را از اموال مرد متوفی دریافت می کند. این بدهی حتی بر سایر بدهی های مرد نیز مقدم است، مگر بدهی های ممتازتر مانند کفن و دفن.

حق ثبت مهریه برای چند سکه الزامی است و هزینه آن چقدر است؟

حق ثبت مهریه هزینه ای است که زن برای ثبت رسمی درخواست مطالبه مهریه در دفاتر اسناد رسمی (برای صدور اجراییه) یا در مراجع قضایی (برای ثبت دادخواست) باید پرداخت کند. این هزینه برای مهریه های تا ۱۱۰ سکه طلا به صورت قانونی و کامل الزامی است. به عبارت دیگر، زن برای مطالبه مهریه خود تا سقف ۱۱۰ سکه، موظف است این حق ثبت را بپردازد تا درخواست او به جریان بیفتد.

مبلغ حق ثبت مهریه معمولاً بر اساس درصدی از ارزش کل مهریه محاسبه می شود. در سال ۱۴۰۳، این درصد حدود 2.5 درصد از بهای مهریه است که بر اساس نرخ روز سکه در زمان ثبت سند تعیین می گردد. بنابراین، هرچه تعداد سکه های مهریه بیشتر باشد و یا نرخ روز سکه بالاتر رود، مبلغ حق ثبت نیز افزایش خواهد یافت. این هزینه به منظور تضمین اجرای رسمی و قانونی مطالبه مهریه دریافت می شود.

چشم انداز آینده و اهمیت آگاهی در پرونده های مهریه

در این مقاله تلاش شد تا جنبه های مختلف تعداد سکه مهریه مورد قبول دادگاه، سقف قانونی و ضوابط ۱۴۰۳، تفاوت های مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه، فرآیندهای مطالبه مهریه و همچنین وضعیت طرح های قانونی جدید مانند ۱۴ سکه مورد بررسی قرار گیرد. مشاهده می شود که قوانین مربوط به مهریه همواره در حال تحول و تفسیر هستند و این پویایی، اهمیت آگاهی و به روز بودن را دوچندان می کند.

نوسانات اقتصادی، تغییرات اجتماعی و تلاش برای ایجاد تعادل بین حقوق زوجین، همواره در شکل گیری قوانین مهریه نقش داشته است. از یک سو، زن به پشتوانه ای برای زندگی مشترک و آینده خود نیاز دارد و مهریه این نقش را ایفا می کند؛ و از سوی دیگر، مرد نیز باید توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد تا مبادا زندگی او با چالش های غیرقابل جبران روبرو شود. این توازن، همواره محل بحث و چالش بوده است.

اهمیت مشاوره با وکیل متخصص در تمامی مراحل، از زمان تعیین مهریه در عقد تا زمان مطالبه و اجرای آن، غیرقابل انکار است. یک وکیل مجرب می تواند با دانش و تجربه خود، به زوجین کمک کند تا با دید بازتری تصمیم بگیرند، حقوق خود را بشناسند و از بروز مشکلات حقوقی پیچیده جلوگیری کنند. او می تواند در انتخاب نوع مهریه، تنظیم دادخواست اعسار، پیگیری پرونده در دادگاه یا اجرای ثبت، و حتی در مذاکرات صلح و سازش، راهنمای قابل اعتمادی باشد.

در نهایت، مهریه در جامعه ایرانی، فراتر از یک تعهد مالی، بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی ماست. درک صحیح و به روز از قوانین و ضوابط آن، می تواند به استحکام بنیان خانواده و کاهش اختلافات کمک کند. با توجه به ابهامات موجود و طرح های در دست بررسی، پیگیری مستمر اخبار حقوقی و مشورت با متخصصین، بهترین راه برای عبور از این پیچ وخم های قانونی است و به افراد کمک می کند تا با آرامش بیشتری در مسیر زندگی مشترک قدم بگذارند و یا حقوق خود را پیگیری نمایند.